Dienstverlening

Een overzicht van de loketten, nummers en eerstelijnsdiensten aan beide kanten van de Frans-Belgische grens, van de Noordzee tot het drielandenpunt met Luxemburg: gezondheidszorg, veiligheid, administratieve stappen, grensarbeid en pensioenen.


Actualité


Indicatief overzicht, geen juridisch advies · Stand van zaken op 5 oktober 2026

1. Nood- en hulpnummers

Het 112 werkt gratis in de hele Europese Unie, 24 uur per dag (Service-public.fr). De andere nummers zijn nationaal: bewaar ze in je telefoon, aan beide kanten van de grens.

Aan Franse kant

NummerWaarvoor
112Europees noodnummer: hulpdiensten, gezondheid, politie
15Samu: dringende medische hulp; medisch advies via de SAS (service d’accès aux soins)
17Politie / gendarmerie
18Brandweer
114Noodnummer via sms, chat of video voor doven, slechthorenden en mensen die niet kunnen spreken
115Samu social: daklozen
119Kinderen in gevaar
3919Geweld tegen vrouwen (luisterlijn, geen noodnummer)
3114Zelfmoordpreventie, 24 uur per dag
116 000Vermiste kinderen
116 006Slachtofferhulp (France Victimes)

Aan Belgische kant

NummerWaarvoor
112Ambulance, brandweer, dringende geneeskundige hulp
101Politie: bel rechtstreeks, want een oproep naar 112 voor de politie wordt doorgeschakeld naar 101
1733Huisarts van wacht, niet bij levensgevaar (met een buitenlandse simkaart: +32 2 524 98 89)
070 245 245Antigifcentrum
0900 10 500Apotheek van wacht
116 000Child Focus: vermiste kinderen, ontvoering, misbruik
103 / 102Kinderluisterlijn van de Franse Gemeenschap (Écoute-Enfants)
102 is de Kindertelefoon Awel
0800 30 030Luisterlijn partnergeweld
0800 32 123Centrum voor zelfmoordpreventie
107Tele-Onthaal (Télé-Accueil): sociale, morele of psychische nood

Bronnen: Service-public.fr (Frankrijk); Franse ambassade in België, Belgische politie en FOD Volksgezondheid (België); France Victimes voor 116 006. De Belgische luisterlijnen zijn die van de Franstalige zijde; in Vlaanderen verschillen de nummers.

2. Langs de grens, van west naar oost

De grens van 620 km raakt aan Franse kant de departementen Nord, Aisne, Ardennes, Meuse en Meurthe-et-Moselle, en aan Belgische kant de provincies West-Vlaanderen, Henegouwen, Namen en Luxemburg (MOT). Hieronder zes sectoren, telkens met de grensoverschrijdende structuren, de zorgzone en de eerste aanspreekpunten.

Sector 1 · Kust en Maritiem Vlaanderen: Duinkerke – Veurne – De Panne

  • Gebieden: arrondissement Duinkerke (Nord) en arrondissement Veurne (West-Vlaanderen).
  • Grensoverschrijdende structuur: de EGTS West-Vlaanderen / Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale omvat de provincie West-Vlaanderen en de arrondissementen Duinkerke, Calais, Saint-Omer, Boulogne-sur-Mer en Montreuil. Hij werkt rond economie, mobiliteit, werkgelegenheid, water en ruimtelijke ordening.
  • Zorgzone: ZOAST Littoral (2015), tussen het ziekenhuis van Duinkerke en AZ West in Veurne.
  • Maison de l’Europe – Europe Direct Dunkerque

Sector 2 · Binnen-Vlaanderen en Eurometropool: Hazebrouck – Rijsel – Kortrijk – Ieper – Moeskroen

  • Gebieden: Hazebrouck, Belle, Armentières, Rijsel, Roubaix, Tourcoing, Wattrelos (Nord) tegenover Ieper, Poperinge, Wervik, Menen, Kortrijk en het arrondissement Moeskroen (België).
  • Grensoverschrijdende structuur: de Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik, opgericht in 2008 als eerste EGTS. Het agentschap zit in Kortrijk (Leiestraat 22; info@eurometropolis.eu).
  • Zorgzone: ZOAST MRTW-URSA (2008): 163 Franse gemeenten en 23 Belgische deelgemeenten-entiteiten, met onder meer de ziekenhuizen van Tourcoing, Roubaix, Armentières, Hazebrouck en het UZ van Rijsel aan Franse kant, en Ieper, Menen, Kortrijk en Moeskroen aan Belgische kant.
  • Europe Direct Lille Métropole

Sector 3 · Henegouwen: Doornik – Valenciennes – Bergen – Maubeuge

  • Gebieden: van de Scarpe- en Scheldevlakte (Valenciennes) tot de Sambre-Avesnois (Maubeuge), tegenover de arrondissementen Doornik en Bergen.
  • Grensoverschrijdende structuren: het grensoverschrijdend natuurpark Plaines de l’Escaut en de la Scarpe, en een overeenkomst voor een grensoverschrijdende assemblee Sambre-Avesnois-Zuid-Henegouwen, sinds 2024 getrokken door Maubeuge-Val de Sambre met steun van de MOT (beraadslaging van 12 juni 2024).
  • Zorgzones: ZOAST TOURVAL (Doornik–Valenciennes, 2010: CHwapi in Doornik en het ziekenhuis van Valenciennes) en ZOAST MOMAU (Bergen–Maubeuge, 2009–2010: Jolimont in Bergen, CHU Ambroise Paré, en de ziekenhuizen van Sambre-Avesnois).
  • Hainaut Développement

Sector 4 · Thiérache en Fagne: Fourmies – Hirson – Vervins – Chimay – Couvin

  • Gebieden: kantons Avesnes, Aubenton, Hirson, La Capelle, Le Nouvion en Vervins (Nord en Aisne); entiteiten Beaumont, Chimay, Froidchapelle, Momignies, Sivry-Rance, Cerfontaine, Couvin en Viroinval (Henegouwen en Namen).
  • Zorgzone: ZOAST Thiérache (2012), opvolger van de Transcards-overeenkomst (ondertekend in 2002, van kracht op 1 januari 2003). Ze verbindt de ziekenhuizen van Avesnes, Fourmies, Hirson, Vervins en Le Nouvion met het Centre de Santé des Fagnes in Chimay.

Sector 5 · Ardennen: Givet – Charleville-Mézières – Sedan – Dinant – Bouillon

  • Gebieden: het noorden van het departement Ardennes (kantons Givet, Fumay, Revin, Rocroi, Sedan, Carignan…) tegenover de arrondissementen Dinant en Philippeville, en het zuiden van de provincies Namen en Luxemburg.
  • Grensoverschrijdende structuur: de Stratégie de l’Ardenne Transfrontalière (344.000 inwoners, 4.774 km²) werkt rond vier thema’s: hoger onderwijs en opleiding, economische ontwikkeling, mobiliteit en gezondheid. Coördinatieteam: Ardenne Métropole, BEP, het Département des Ardennes en IDELUX (brochure).
  • Zorgzone: ZOAST Ardennes (2008): CHINA (sites Charleville, Sedan, Nouzonville en Fumay) aan Franse kant, CHU UCLouvain Namur in Dinant en Godinne en het Centre de Santé des Fagnes in Chimay aan Belgische kant. Een ‘ZOAST-portaal’ leest de Carte Vitale van Franse patiënten in Belgische ziekenhuizen.
  • Maison de l’Ardenne

Sector 6 · Lotharingen en Gaume: Longwy – Briey – Verdun – Montmédy – Aubange – Aarlen – Virton

  • Gebieden: arrondissement Briey (Meurthe-et-Moselle) en de Meuse, tegenover de arrondissementen Aarlen, Virton en Neufchâteau (provincie Luxemburg). De grens eindigt aan het drielandenpunt met Luxemburg.
  • Grensoverschrijdende structuur: de Pôle européen de développement (PED), rond Longwy, Athus en Pétange, opgericht op 19 juli 1985 tussen Frankrijk, België en Luxemburg (Wikipedia). Het gebied valt ook onder de Interreg Grande Région.
  • Zorgzone: ZOAST Lorlux (in 2008 opgericht als Arlwy, in 2013 herdoopt): ziekenhuizen van Mont-Saint-Martin en Verdun aan Franse kant, Vivalia (Aarlen, Virton, Libramont) aan Belgische kant. Bij spoed kan de SMUR van Longwy uitrukken naar Aubange, met opname in het ziekenhuis van Aarlen.
  • Frontaliers Grand Est

3. Gezondheidszorg: zorg aan de andere kant van de grens

De Frans-Belgische gezondheidssamenwerking is een van de meest ontwikkelde van Europa: het kaderakkoord van 2005 is de basis van zeven grensoverschrijdende zorgzones (MOT). Er zijn drie ingangen, afhankelijk van je situatie.

  • 1. Je woont in een ZOAST-zone: je kunt je laten verzorgen in de aangeduide ziekenhuizen aan de andere kant, zonder voorafgaande medische toestemming en zonder voorschot. De zorg wordt terugbetaald volgens de tarieven van het land waar ze wordt verstrekt (OFBS).
  • 2. Je bent op doorreis of woont buiten een zone: de Europese ziekteverzekeringskaart dekt noodzakelijke zorg tijdens een verblijf. Voor geplande zorg in een ander EU-land informeer je bij het nationale contactpunt: het Cleiss in Frankrijk, de FOD Volksgezondheid in België.
  • 3. Je bent grensarbeider: over het algemeen ben je verzekerd in het land waar je werkt; wie in België woont en in Frankrijk werkt, hangt af van de CPAM van de werkplaats (Frontaliers Grand Est). Belgische ziekenfondsen vragen vaak aansluiting in beide landen. De gidsen van het Cleiss (wonen in Frankrijk, werken in België) en het Cleiss (wonen in België, werken in Frankrijk) behandelen elk geval.

De zeven ZOAST, van west naar oost

ZoneJaarGebied (Frankrijk ↔ België)Belangrijkste ziekenhuizen
Littoral2015Arrondissement Duinkerke ↔ arrondissement VeurneZiekenhuis Duinkerke ↔ AZ West (Veurne)
MRTW-URSA2008Rijsel, Roubaix, Tourcoing, Armentières, Belle, Hazebrouck ↔ Ieper, Kortrijk, MoeskroenUZ Rijsel, ziekenhuizen Tourcoing, Roubaix, Wattrelos ↔ Jan Yperman (Ieper), AZ Groeninge (Kortrijk), AZ Delta Menen, CH Moeskroen
TOURVAL2010Valenciennes en CPAM du Hainaut ↔ arrondissement DoornikZiekenhuis Valenciennes ↔ CHwapi (Doornik)
MOMAU2009–2010Maubeuge, Sambre-Avesnois ↔ arrondissement BergenZiekenhuizen Sambre-Avesnois, Hautmont, Jeumont, Avesnes ↔ Jolimont (Bergen), CHU Ambroise Paré
Thiérache2012Kantons Avesnes, Hirson, Vervins… ↔ Chimay, Couvin, Momignies…Ziekenhuizen Fourmies, Hirson, Vervins, Avesnes ↔ Centre de Santé des Fagnes (Chimay)
Ardennes2008Charleville-Mézières, Sedan, Givet, Revin ↔ arrondissementen Dinant en PhilippevilleCHINA (Charleville, Sedan) ↔ CHU UCLouvain Namur (Dinant, Godinne), Chimay
Lorlux2008Arrondissement Briey, Verdun, Montmédy ↔ Aarlen, Virton, NeufchâteauZiekenhuizen Mont-Saint-Martin, Verdun ↔ Vivalia (Aarlen, Virton, Libramont)

Bronnen: OFBS (lijst en jaartallen); InTerESanT, stand van zaken 2022 (gebieden en ziekenhuizen); Cleiss (overeenkomsten). De ziekenhuislijst dateert van 2022: controleer altijd bij je ziekenfonds of CPAM of de instelling en je woonplaats gedekt zijn. Elke zone heeft eigen regels: de ZOAST geldt alleen voor wie in de zone woont.

Spoed en wachtdiensten aan de andere kant

  • Grensoverschrijdende dringende geneeskundige hulpverlening: een overeenkomst van 20 maart 2007 dekt de hele grens, met drie bijlagen (Nord-Pas-de-Calais, Ardennes, Lotharingen). De Samu of SMUR van het buurland kan uitrukken als dat de snelste oplossing is. De dispatchingcentra (15 in Frankrijk, 112 in België) beslissen altijd: bel dus het nummer van je eigen land (Cleiss, OFBS).
  • Huisarts van wacht in België: 1733 (niet bij levensgevaar); op basis van je postcode word je doorverbonden met de wachtdienst (FOD Volksgezondheid). In Frankrijk: het 15 en de SAS (service d’accès aux soins) verwijzen door naar een huisarts of apotheek van wacht.

Wie contacteren voor gezondheid

InstantieRolContact
Frans-Belgisch Gezondheidsobservatorium (OFBS)Volgt de ZOAST en de projecten rond gezondheidssamenwerking, bijna 60 ledenofbs.org
ARS Hauts-de-France / ARS Grand EstRegionale gezondheidsagentschappen; pagina ‘Se faire soigner en Belgique’ voor Grand Estars.sante.fr
CleissFrans nationaal contactpunt voor grensoverschrijdende zorgcleiss.fr/pcn
FOD VolksgezondheidBelgisch nationaal contactpunt voor grensoverschrijdende zorghealth.belgium.be
CPAM (Frankrijk) en ziekenfondsen (België)Terugbetalingen, S1-formulier, aansluitingCPAM Lille-Douai: +33 1 84 90 36 46 · kantoor: 2 rue d’Iéna, Rijsel

4. Veiligheid: politie, hulpdiensten, consulaire hulp

  • Politie: in Frankrijk het 17 (politie secours) bij spoed, of het dichtstbijzijnde commissariat of de gendarmerie voor een klacht; in België het 101 of het kantoor van de lokale politiezone.
  • Politie- en douanesamenwerking: het Akkoord van Doornik van 5 maart 2001 organiseert de bijstand tussen politie en douane (MOT). Het Centrum voor politie- en douanesamenwerking (CCPD) in Doornik, geopend in 2002 en 24 uur per dag actief, wisselt informatie uit tussen Belgische en Franse diensten. Het richt zich tot de ordediensten, niet tot het publiek: als burger ga je langs je commissariaat of politiekantoor (Franse ministerie van Binnenlandse Zaken).
  • Hulpdiensten en brandweer: de Belgische en Franse hulpdiensten helpen elkaar steeds vaker. Een nieuwe overeenkomst, ondertekend in Charleville-Mézières, koppelt de hulpverleningszones Luxemburg en Dinaphi aan de aangrenzende Franse departementen (ons artikel).
  • Verloren of gestolen documenten: meld ze bij de lokale politie van het land waar je je bevindt. Fransen in België bereiken de Service France Consulaire op +32 2 620 05 20 (maandag tot vrijdag, 9–17 u); bij bewezen nood na 17 u (ongeval, overlijden, agressie) neemt een wachtagent op via +32 477 61 35 94 (Franse ambassade). Belgen in Frankrijk vinden hun vertegenwoordigingen op diplomatie.belgium.be.
  • Slachtofferhulp: in Frankrijk het 116 006 (France Victimes); bij partnergeweld het 3919 in Frankrijk en het 0800 30 030 in België (zie sectie 1).

5. Loketten en eerstelijnsdiensten

Drie soorten loketten: die van de Franse overheid, die van de Belgische overheid, en de grensoverschrijdende of Europese aanspreekpunten, vaak de nuttigste wanneer een vraag beide landen raakt.

Aan Franse kant

DienstWaarvoorContact
France servicesLokaal loket dat 12 partnerorganisaties groepeert (kassen, belastingen, werk…); 2.800 huizen en 144 bussen, binnen 20 minuten van je woonplaatsZoekfunctie op france-services.gouv.fr
Service-public.frOfficiële informatie over administratieve stappenOnline
CPAM, Caf, France TravailZiekteverzekering, gezinsbijslag, werk; France Travail heeft een dienst internationale mobiliteit (formulier U1)CPAM Lille-Douai: +33 1 84 90 36 46 · Caf du Nord: 82 rue Brûle-Maison, Rijsel
Belastingkantoor voor niet-inwonersFranse belasting voor wie niet in Frankrijk woont+33 1 72 95 20 42 · Noisy-le-Grand

Aan Belgische kant

DienstWaarvoorContact
1718 (Wallonie)Gratis nummer van de Waalse overheid: informatie over stappen en doorverwijzing naar de juiste dienst1718
1700 (Flandre)Gratis infonummer van de Vlaamse overheid, op werkdagen bereikbaar van 9 tot 19 uur1700
GemeenteInschrijving in het register, identiteitsdocumenten, eerste administratieve informatieJe gemeentebestuur
Ziekenfondsen en HZIV (CAAMI)Ziekteverzekering, S1-formulierJe ziekenfonds
FOD FinanciënBelgische belastingen+32 2 572 57 57
Le Forem · VDABAdviseurs internationale mobiliteit om in Frankrijk te werkenForem: +32 69 88 25 19, mobilite.internationale@forem.be · VDAB: 0800 30 700, international@vdab.be

Grensoverschrijdende en Europese aanspreekpunten

DienstWaarvoorContact
Frontaliers Grand EstGratis juridische informatie over arbeidsovereenkomst, belastingen, sociale zekerheid, werkloosheid en pensioen; B.A-BA-gids België–FrankrijkMetz : +33 3 87 20 40 91 · juridique@frontaliers-grandest.eu · Charleville-Mézières : Maison de l’Ardenne
CSIR-HNFK et ACV grensarbeidersSyndicale EURES-adviseurs voor grensarbeiders: arbeidsrecht, sociale zekerheid, fiscaliteit. Zitdagen in Ieper (+32 59 55 21 00), Moeskroen (+32 69 88 09 30), Menen, Kortrijk, Veurne, Doornik, Rijsel, Calais, Boulogne-sur-MerOp afspraak
Eurometropool Rijsel-Kortrijk-DoornikPraktische informatie over werken en reizen in de grensoverschrijdende metropoolinfo@eurometropolis.eu
Emploi sans frontières · EURESGemeenschappelijk portaal van France Travail, VDAB en Forem om aan de andere kant te zoeken of te werven; Europees werkgelegenheidsnetwerkOnline
Startpunt grensarbeid (Benelux)Oriëntatie volgens je woon- en werklandOnline
Europe DirectInformatie over de Europese Unie: Duinkerke en RijselDunkerque · Lille
SOLVITGratis bemiddeling wanneer een overheid van een ander EU-land je Europese rechten niet naleeftOnline
Europees Consumenten CentrumHulp bij een consumentengeschil met een handelaar uit het andere landECC België online; ECC Frankrijk voor geschillen aan Franse kant
MOT · BRIDGEforEU / ANCTVoor overheden en verenigingen die op een grensoverschrijdend juridisch of administratief obstakel botsenOnline

6. Pensioenen: de diensten in beide landen

Wie in beide landen heeft gewerkt, krijgt van elk land een deel pensioen, in verhouding tot de loopbaan in dat land en op de eigen wettelijke leeftijd (Frontaliers Grand Est). Een pensioen is nooit automatisch: je moet het aanvragen.

Waar de aanvraag indienen

Jouw situatieWaar aanvragen
Je werkte, al was het kort, in België én in FrankrijkEén aanvraag bij de Federale Pensioendienst (FPD) in België: via mypension.be, op de gemeente, in een Pensioenpunt of telefonisch via 1765. Vermeld al je Franse tewerkstelling: de FPD stuurt de aanvraag door naar de Cnav of Carsat (Frontaliers Grand Est)
Je werkte nooit in BelgiëRechtstreeks bij de Assurance retraite, via de Carsat (lassuranceretraite.fr)
Je woont in Frankrijk met een loopbaan in Frankrijk en in een ander EU-landBij het pensioenfonds van je laatste aansluiting in Frankrijk (Carsat/Cnav, CCMSA…), dat de andere landen raadpleegt (Cleiss)
Je woont in België met een loopbaan in FrankrijkBij de FPD, of bij de Carsat Hauts-de-France, sinds 2018 het referentiecentrum voor België en Nederland (Carsat HDF)

Aan Belgische kant: de Federale Pensioendienst

  • Federale Pensioendienst (FPD): werknemers, ambtenaren en zelfstandigen. Zetel: Zuidertoren, Europaesplanade 1, 1060 Brussel.
  • Pensioenlijn 1765: gratis in België, +32 78 15 1765 vanuit het buitenland (tegen het tarief van je operator); maandag tot vrijdag, van 8.30 tot 12 u. Veel vragen kunnen telefonisch worden opgelost; indien nodig maakt een medewerker een afspraak in een Pensioenpunt (FPD).
  • mypension.be: raadpleging van de Belgische loopbaan, simulatie en online aanvraag (elektronische identiteitskaart en kaartlezer nodig).
  • Pensioenpunt nabij de grens: Bergen (rue de Nimy 73, op afspraak) (Saint-Ghislain); Namen (rue Godefroid 35, op afspraak, +32 2 225 17 65) (Stad Namen). Medewerkers van de Carsat Hauts-de-France houden ook afspraken in de FPD-kantoren van Bergen (derde dinsdag van de maand), Moeskroen en Kortrijk (donderdag).

Aan Franse kant: Assurance retraite en aanvullende kassen

  • Carsat Hauts-de-France (Nord, Pas-de-Calais, Aisne): referentiecentrum voor Frans-Belgische loopbanen. Adres: 11 allée Vauban, 59662 Villeneuve-d’Ascq. Telefoon: 3960 (vanuit het buitenland: +33 9 71 10 39 60). E-mail voor inwoners van België: InformationsRetraiteBelgique@carsat-nordpicardie.fr.
  • Carsat Nord-Est: voor verzekerden in de Ardennes, de Meuse en Meurthe-et-Moselle, afspraak met een adviseur via de persoonlijke ruimte op lassuranceretraite.fr.
  • lassuranceretraite.fr en info-retraite.fr: loopbaanoverzicht van alle stelsels, raming en online aanvraag. Werknemers uit de privésector hangen ook af van de Agirc-Arrco (aanvullend pensioen); landbouwers en landbouwwerknemers van de MSA.
  • Cleiss (11 rue de la Tour des Dames, 75436 Parijs Cedex 09; +33 1 45 26 33 41): legt de Europese regels uit en vermeldt het verbindingsorgaan van elk land.

De stappen om te onthouden

  1. Controleer je loopbanen: op mypension.be voor België en info-retraite.fr voor Frankrijk. Frontaliers Grand Est raadt aan dit te doen vanaf 55 jaar en daarna elk jaar.
  2. Dien één aanvraag in, in het juiste land (zie tabel). Timing: Frontaliers Grand Est vermeldt van 12 maanden vóór de gekozen datum tot de maand ervoor; het Cleiss en de Carsat raden aan ongeveer 6 maanden vooraf te handelen. Wacht liever niet.
  3. Volg de Europese documenten: de FPD stuurt het loopbaanattest E205 naar Frankrijk; elk land neemt een eigen beslissing. Het P1-document vat de beslissingen en de weerhouden periodes samen: controleer of er geen periode ontbreekt.
  4. Wacht op de leeftijd van elk land: het Franse en het Belgische deel worden elk uitbetaald op de wettelijke leeftijd van hun land. In Frankrijk ligt die tussen 62 jaar en 9 maanden en 64 jaar, naargelang het geboortejaar, voor pensioenen die ingaan vanaf 1 september 2026. In België is ze 66 jaar in 2026 en 67 jaar vanaf 2030. Een Belgische hervorming staat gepland voor 1 januari 2027, onder voorbehoud van bevestiging (Frontaliers Grand Est).

Bronnen

Belangrijkste bronnen: MOT, OFBS, InTerESanT, Cleiss, Carsat Hauts-de-France, Carsat Nord-Est, Federale Pensioendienst, Frontaliers Grand Est, CSIR-HNFK, Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik, EGTS West-Vlaanderen/Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale, Service-public.fr, FOD Volksgezondheid, Franse ambassade in België. Elke vermelde link verwijst naar de oorspronkelijke pagina.