, ,

Interreg-project LIM-EX kiest 17 grensobstakels tussen Frankrijk en België

Het Interreg-project LIM-EX heeft 17 juridische en administratieve obstakels gekozen die de samenwerking en het dagelijkse leven aan de Frans-Belgische grens bemoeilijken. Het gaat onder meer om de belasting van grensarbeiders, de erkenning van diploma’s, de 40-tonnengrens voor vrachtwagens en de tarieven van het openbaar vervoer. In de volgende fase zoeken juristen en experts naar oplossingen.

Elke dag steken bijna 40.000 mensen de Frans-Belgische grens over om te werken of te studeren (LIM-EX). Velen van hen botsen op regels die aan beide kanten anders zijn. Het project LIM-EX wil die obstakels in kaart brengen, rangschikken en oplossen (LIM-EX). Het stuurcomité keurde de lijst op 29 juni 2026 goed. LIM-EX publiceerde ze op 21 oktober (LIM-EX), en op 11 november verspreidde het Border Focal Point Network van de Europese Commissie de resultaten verder (Border Focal Point Network).

Van 134 meldingen naar 17 obstakels

In het voorjaar van 2026 hield LIM-EX een publieke raadpleging met twee online vragenlijsten. Die leverde 134 bijdragen op: 88 van burgers en 46 van organisaties. Na controle en het samenvoegen van gelijkaardige meldingen bleven 68 systemische obstakels over, telkens met een juridische of administratieve oorzaak (LIM-EX).

Die 68 obstakels kregen een score op twaalf indicatoren, verdeeld over drie dimensies (LIM-EX):

  • Context: de aard van het obstakel, het niveau van de regel in kwestie, de grensoverschrijdende meerwaarde van een oplossing en het bestaan van overlegorganen.
  • Impact: hoe vaak het obstakel voorkomt, over welk gebied en hoeveel mensen erdoor getroffen worden.
  • Oplossing: de verwachte termijn, de symmetrie tussen beide kanten van de grens, het aantal bevoegde overheden en de stand van eventuele lopende oplossingen.

Tussen mei en juni 2026 beoordeelden drie werkgroepen met Franse, Waalse en Vlaamse partners de obstakels. Het stuurcomité combineerde daarna een rangschikking op totaalscore met een rangschikking waarin elk thema vertegenwoordigd is (LIM-EX).

Zes thema’s, twaalf juridische obstakels

De 17 obstakels zijn verdeeld over zes thema’s: werk en fiscaliteit (4), vervoer (4), gezondheid en zorg (3), onderwijs (2), milieu (2) en overheidsopdrachten (2). Twaalf obstakels zijn juridisch: een wet, een reglement of een verdrag moet worden aangepast, aangevuld of anders geïnterpreteerd. De vijf andere zijn administratief: de regel bestaat, maar het knelt bij de toepassing, de organisatie van de diensten of een gebrek aan informatie (LIM-EX). Volgens LIM-EX komt die verdeling grotendeels overeen met de raadpleging, waar werk, vervoer en gezondheid bovenaan stonden.

Werk, belastingen en diploma’s

Rond werk en opleiding beschrijft LIM-EX deze obstakels:

  • Belastingen voor grensarbeiders: Belgen die bij de Franse overheid werken, lopen volgens een melding het risico op dubbele belasting op hun inkomen, op basis van het Frans-Belgische belastingverdrag.
  • Erkenning van diploma’s: zonder gemeenschappelijk kader voor de erkenning van diploma’s en kwalificaties wachten grensarbeiders lang, of kunnen ze sommige beroepen niet uitoefenen.
  • Redders: Belgische redders worden niet erkend en mogen daardoor niet lesgeven aan scholen in de Métropole Européenne de Lille. Dat maakt zwemlessen duurder voor Franse grensgemeenten.
  • Vrijwilligerswerk: in Frankrijk telt vrijwilligerswerk wettelijk mee als hefboom om werk te vinden. In Vlaanderen en Wallonië is dat niet zo.

Vervoer: 40 ton en tickets

Voor vervoer gaat het volgens LIM-EX om:

  • Vrachtvervoer: Frankrijk en België laten elk 44 ton toe op hun eigen wegennet, maar over de grens blijft de limiet 40 ton. Dat maakt ritten duurder, zorgt voor meer verkeer en uitstoot en benadeelt transporteurs in de grensstreek.
  • Controles aan boord: de wetgeving voor lokale bussen houdt weinig rekening met grensoverschrijdende lijnen. Om reizigers te controleren zijn bilaterale akkoorden nodig.
  • Tarieven: er is geen geharmoniseerd grensoverschrijdend tarief binnen het gebied van het EGTS Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai, en trein- en metroabonnementen in de Métropole Européenne de Lille zijn niet op elkaar afgestemd.

Zorg aan de andere kant

Grensarbeiders stuiten op drie obstakels in hun zorgtraject. De procedures voor ziekteverlof zijn aan weerszijden slecht gekend. Belgische ziekenhuiskosten moeten ze voorschieten en worden traag terugbetaald. En de resultaten van klinische onderzoeken in Vlaanderen bereiken de Franse huisarts niet (LIM-EX).

Leie-eilandjes, materialen en voeding

Drie andere obstakels op de lijst van LIM-EX gaan over water, materialen en voeding:

  • Eilandjes in de Leie: door de rechttrekking van de Leie ontstonden 13 eilandjes die fysiek dichter bij het ene land liggen, maar juridisch tot het andere behoren. Het beheer is daardoor versnipperd, ingrepen duren langer en een gemeenschappelijke aanpak is moeilijk.
  • Hergebruik van materialen: een Frans bedrijf uit de sociale economie krijgt zijn gerecupereerde materialen niet erkend als grondstof in plaats van als afval. Er is geen duidelijk kader en de afstemming met partners over de grens verloopt moeizaam.
  • Voedselveiligheid: België geeft kleine voedingsbedrijven die binnen een straal van 80 kilometer leveren een versoepeling. In de grensstreek geldt die maar voor een halve cirkel, wat hun leveringen sterk beperkt.

Twee procedures voor één project

Ook overheidsopdrachten staan op de lijst. Het is moeilijk om werken toe te vertrouwen aan een groep bedrijven, en de aanbestedingsregels verschillen aan beide kanten van de grens. Partners in eenzelfde Interreg-project moeten daardoor soms twee procedures volgen, wat veel tijd kost (LIM-EX).

Workshops in Mons, Lille en Brugge

Voor elk obstakel stelden de juristen en technici van LIM-EX een fiche op met de oorzaken en de betrokken regels. Ze werken minstens twee scenario’s uit om het obstakel op te lossen. Die scenario’s worden besproken op thematische workshops met praktijkmensen, administraties en experts van beide kanten van de grens, in Mons, Lille en Brugge (LIM-EX). Wie aan de raadpleging deelnam en akkoord ging om gecontacteerd te worden, kan een uitnodiging krijgen.

De lijst ligt niet vast. De obstakels die nu niet gekozen zijn, blijven in de databank van het project, samen met obstakels uit de vakliteratuur en uit het rapport van de Frans-Belgische parlementaire werkgroep van 2007. In het voorjaar van 2027 volgt een nieuwe rangschikking (LIM-EX).

18 partners, 5,25 miljoen euro

LIM-EX is een strategisch project van het programma Interreg France-Wallonie-Vlaanderen. Het loopt van januari 2025 tot december 2029 en wordt gefinancierd met 5,25 miljoen euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (Border Focal Point Network). Het project brengt 18 overheden, universiteiten en verenigingen samen. Hoofdpartner is het Secrétariat général pour les affaires régionales (SGAR) Hauts-de-France. Verder werken onder meer de Région Hauts-de-France, de Mission Opérationnelle Transfrontalière, de Vlaamse overheid, Wallonie-Bruxelles International, de UCLouvain, de Universiteit Hasselt en de Université d’Artois mee (MOT).

Schakel met de nieuwe Europese regels

Het werk van LIM-EX krijgt extra gewicht door BRIDGEforEU, de Europese verordening die een kader geeft om grensobstakels te melden, te behandelen en op te volgen. Frankrijk richt regionale coördinatiepunten in langs zes grenzen, waaronder de Frans-Belgische, die in het najaar van 2026 vorm moet krijgen. België rekent op LIM-EX om obstakels aan de Frans-Belgische grens aan te brengen en op te lossen (MOT).