Protest tegen wegenvignet groeit, van Poperinge tot Givet

Vanaf 1 mei 2027 moet wie in België op snel- en gewestwegen rijdt een digitaal vignet hebben. Langs de Franse en Luxemburgse grens groeit het verzet: burgemeesters, burgercollectieven en zelfs een buurland vragen een vrijgestelde grenszone. De gewestregeringen houden voorlopig de boot af.

Na twintig jaar discussie kwamen Vlaanderen, Wallonië en Brussel op 10 juli 2026 tot een principeakkoord over een gemeenschappelijk wegenvignet, onderhandeld door Ben Weyts (Vlaanderen), François Desquesnes (Wallonië) en Dirk De Smedt (Brussel) (La Libre). Het vignet geldt voor wagens, bestelwagens en campers tot 3,5 ton, Belgisch of buitenlands. Wie enkel lokale wegen gebruikt, heeft er geen nodig. Een jaarvignet kost 125 euro (Euro 0 tot 3), 100 euro (Euro 4 en hoger) of 90 euro (emissievrij); een dagvignet 11,25, 9 of 8,10 euro. De verkoop start op 1 maart 2027 (Vlaanderen.be).

Voor de Belg moet de operatie budgettair neutraal blijven via een hervorming van de verkeersbelasting (Vlaamse regering via EMIS). De buitenlandse automobilist betaalt wel extra, en die woont in de eerste plaats net over de grens.

Front 1: de Westhoek trekt aan de alarmbel

Op 25 september spraken de achttien burgemeesters van het Westhoekoverleg zich unaniem uit tegen het vignet zoals het nu voorligt; de West-Vlaamse provincieraad had de dag voordien een motie in dezelfde zin gestemd (Nord Littoral). Zij vragen een uitzondering voor de grensregio (VRT NWS).

Poperings burgemeester en voorzitter van het Westhoekoverleg Christof Dejaegher (CD&V) vreest dat Franse bezoekers wegblijven uit de restaurants aan de kust en in de zuidelijke Westhoek, en wijst op Plopsaland in De Panne en Bellewaerde in Ieper. De Panne is vanuit Frankrijk enkel bereikbaar via gewestwegen, zonder kleine wegen om het vignet te ontwijken (VRT NWS). Bij Bellewaerde komt volgens de marketingverantwoordelijke ongeveer 40 procent van de bezoekers uit Noord-Frankrijk (Bouwend Ieper).

Poperinge stemde al eerder een motie voor een vignetvrije zone langs de grens. Samen met Heuvelland en Ieper circuleert het voorstel van een strook van 15 kilometer vanaf de Franse grens (France 3 Hauts-de-France).

Front 2: Givet voelt zich ingesloten

In de Ardennen ligt de situatie nog scherper. Givet is bijna volledig omringd door Belgisch grondgebied; wie er woont, steekt dagelijks de grens over. Het burgercollectief “Vigilance Givet” mobiliseert aan beide kanten, rond Givet en Dinant, en vraagt Waalse verkozenen om rekening te houden met de geografische en sociaaleconomische eigenheid van de streek (Sudinfo).

Een tweede collectief, “Les frontaliers disent non à la vignette belge”, sprak met de RTBF. Lid Alain Defrance is niet principieel tegen een vignet op de autosnelwegen, maar ziet er geen zin in voor kleine grensdorpen in een eerder arme streek, waar bus of trein nauwelijks een alternatief zijn (RTBF).

Front 3: Luxemburg kiest de diplomatieke weg

Ook het Groothertogdom roert zich. In een antwoord op een parlementaire vraag vroegen mobiliteitsminister Yuriko Backes en minister van Buitenlandse Zaken Xavier Bettel aan Wallonië om een vrijgestelde grenszone te onderzoeken voor het grensverkeer over korte afstand (Le Républicain Lorrain). Backes besprak de piste van een “zone franche” ook met federaal mobiliteitsminister Jean-Luc Crucke, en vier DP-parlementsleden schreven een open brief aan premier Bart De Wever en Waals minister-president Adrien Dolimont (L’essentiel).

Wat zeggen de regeringen?

Vlaanderen houdt voorlopig vast aan de lijn. Het kabinet-Weyts wees zowel een algemene vrijstelling van gewestwegen als een bufferzone van 15 kilometer af, omdat dat sluipverkeer zou uitlokken en het probleem enkel zou verschuiven (Bouwend Ieper). Dat risico op sluipverkeer in de grensstreek kaarten mobiliteitsexperts in een officieel advies overigens net aan als argument tégen het vignet (Gazet van Antwerpen).

De Waalse regering keurde op 10 september het ontwerp van samenwerkingsakkoord en de teksten in eerste lezing goed; een grensregeling wordt daarin niet vermeld (Wallonie.be). De Vlaamse regering gaf op 18 september een nieuwe principiële goedkeuring en stuurde het voorontwerp van decreet naar de Raad van State (EMIS). Het Vlaams Parlement moet nog stemmen (Vlaanderen.be).

De Europese toets

Boven het dossier hangt een juridische vraag. In 2019 vernietigde het Hof van Justitie van de EU de Duitse Maut, omdat Duitse automobilisten via een lagere verkeersbelasting werden gecompenseerd. Waals minister Desquesnes zegt dat er contacten zijn met de diensten van de Europese Commissie; Weyts stelt dat de Vlaamse hervorming geen volledige individuele compensatie inhoudt en dus Europees standhoudt (DH). Volgens Moustique lijkt het Belgische ontwerp verontrustend veel op het Duitse (Moustique).

Een grensobstakel in de zin van BRIDGEforEU

Voor wie in grensoverschrijdende samenwerking werkt, is het vignet een schoolvoorbeeld van een grensobstakel: een maatregel die aan één kant van de grens wordt genomen en het dagelijkse leven aan beide kanten raakt. Precies daarvoor bestaat sinds 2025 de Europese verordening BRIDGEforEU (2025/925), waarmee lokale en regionale actoren zo’n obstakel formeel kunnen aankaarten bij een nationaal coördinatiepunt; in Frankrijk is dat het ANCT (Europe en France). Onderzoekers pleiten bovendien voor een uniform systeem, minstens op Beneluxniveau, om dubbele of driedubbele heffingen in grensregio’s te vermijden (DH).

De komende maanden zijn beslissend: de adviezen van de Raad van State, de stemming in de parlementen en de gesprekken met de Commissie bepalen of er nog ruimte komt voor een grensregeling vóór de verkoop op 1 maart 2027 start.